Nadmiar skóry po odchudzaniu można ograniczyć. Kolagen decyduje o efekcie

Szybka utrata nadprogramowej masy ciała – dla wielu osób, które chcą schudnąć, to spełnienie marzeń. Niestety tak radykalne zmiany w sylwetce bardzo często przyczyniają się też do pewnych skutków ubocznych – w szczególności do nadmiaru luźnej skóry.

Dlaczego po odchudzaniu może pozostać luźna skóra? Jak tego uniknąć i co zrobić, jeśli po redukcji masy ciała nasza skóra jest luźna i wiotka?

Dlaczego po odchudzaniu może pojawić się nadmiar skóry?

Luźna skóra po redukcji masy ciała to dość częsty problem osób, które schudły. Skóra jest plastyczna i posiada ogromne zdolności do rozciągania – gdy przez dłuższy czas jest silnie napięta, jej włókna podporowe (składające się z kolagenu i elastyny) mogą ulec osłabieniu i tracą elastyczność. Jeśli w stosunkowo krótkim czasie schudniemy o wiele kilogramów, osłabiona skóra może nie nadążyć z adaptacją do nowego obwodu sylwetki.

Ryzyko pozostania nadmiaru luźnej skóry po odchudzaniu jest szczególnie wysokie u:

• Osób poddających się zabiegom bariatrycznym – pacjenci z tej grupy z reguły szybko tracą na wadze wiele kilogramów.
• Osobom stosującym bardzo restrykcyjne diety – pozwalające na szybkie chudnięcie w krótkim czasie.
• Osobom z nadwagą i otyłością, które intensywnie się odchudzają.

Dodatkowe czynniki, które zwiększają to ryzyko to również wiek (z wiekiem spada aktywność fibroblastów i produkcja kolagenu oraz elastyny), genetyka (jakość tkanki łącznej i naturalna elastyczność skóry różnią się między osobami), tempo utraty kilogramów oraz okres czasu, gdy skóra była napięta z powodu nadwagi lub otyłości (im dłużej, tym większe ryzyko, że mogła utracić swoją sprężystość).

Nawet dobrze prowadzone odchudzanie nie daje gwarancji, że nadmiar skóry się nie pojawi. W wielu przypadkach o efekcie końcowym bardziej decydują punkt wyjścia, wiek i skala redukcji niż sam sposób prowadzenia diety.

Luźna skóra czy tkanka tłuszczowa – jak je od siebie odróżnić?

To bardzo częsty dylemat. Tkanka tłuszczowa podskórna (ta znajdująca się tuż pod naskórkiem) bywa uporczywa i po utracie wagi często układa się w fałdy, które do złudzenia przypominają samą luźną skórę. Różnica polega na gęstości i strukturze obu tkanek.

Najprostszą domową metodą na ich odróżnienie jest tzw. test uszczypnięcia. Aby go wykonać, chwyć fałd w dwa palce (kciuk i palec wskazujący) i delikatnie odciągnij go od ciała. Jeśli fałd jest cienki i sprawia wrażenie pustego w środku i łatwo marszczy się pod palcami, to nadmiar luźnej skóry. Gdy między palcami wyczuwasz grubszą warstwę tkanek, a ich struktura jest miękka, a jednocześnie plastyczna, najprawdopodobniej jest to fałd zawierający również tkankę tłuszczową.

Czy można uniknąć nadmiaru luźnej skóry po odchudzaniu?

Ryzyka nie da się całkowicie wyeliminować – zwłaszcza przy dużej redukcji masy ciała, ale można je znacząco ograniczyć. Największe znaczenie ma stopniowe chudnięcie. Za rozsądne tempo najczęściej uznaje się około 0,5-1 kg tygodniowo. Szybsza utrata wagi częściej wiąże się nie tylko z większą wiotkością skóry, ale też z utratą mięśni, przez co sylwetka wygląda na mniej zwartą.

Drugim filarem profilaktyki jest ruch – szczególnie trening siłowy. Nie powoduje on wchłonięcia nadmiaru skóry, ale pomaga utrzymać albo odbudować masę mięśniową, która stanowi dla tkanek naturalne podparcie.

Gdzie najczęściej pojawia się luźna skóra po odchudzaniu?

Nadmiar skóry najczęściej pojawia się tam, gdzie wcześniej gromadziło się najwięcej tkanki tłuszczowej i gdzie skóra przez długi czas była najbardziej rozciągnięta. Po dużej redukcji masy ciała problem zwykle obejmuje kilka okolic jednocześnie.

Najczęstsze lokalizacje to:

• Brzuch – najczęstsze miejsce luźnych fałd skóry po dużym spadku masy ciała. Na brzuchu może wytworzyć się nawet tzw. fartuch skórny, czyli zwisający fałd opadający na podbrzusze.
• Uda – szczególnie ich wewnętrzna strona, gdzie wiotka skóra sprzyja ocieraniu podczas chodzenia.
• Ramiona – nadmiar skóry po wewnętrznej stronie bywa dobrze widoczny nawet przy umiarkowanej wiotkości.
• Twarz i szyja – po schudnięciu ubywa podparcia ze strony tkanki podskórnej, dlatego rysy mogą wyglądać na bardziej zmęczone, a skóra szyi szybciej ujawnia utratę napięcia.

Po bardzo dużej redukcji masy ciała nadmiar skóry może obejmować także klatkę piersiową, plecy, pośladki i boczne partie tułowia.

Czy luźna skóra po odchudzaniu to wyłącznie problem estetyczny?

W wielu przypadkach, gdy fałdy luźnej skóry są niewielkie, jest to wyłącznie problem estetyczny. Zupełnie inaczej prezentuje się jednak to zagadnienie w kontekście dużych fałdów, które zwisają np. z brzucha – między nimi a podbrzuszem powstaje strefa narażona na nadmierne zawilgocenie. Luźne fałdy zwisającej skóry bywają też podrażniane np. przez ubrania, mogą utrudniać czynności higieniczne i utrudniać dobór odzieży.

Bez względu na to, czy luźna skóra po odchudzaniu przeszkadza pacjentowi pod względem wizualnym, czy też praktycznym, warto rozważyć jej zredukowanie. W przypadku obwisłych fałdów najlepsze efekty może przynieść ich plastyka, a w przypadku umiarkowanej wiotkości można spróbować w pierwszej kolejności metod domowych lub małoinwazyjnych zabiegów ujędrniających.

Sposoby na redukcję nadmiaru skóry po odchudzaniu

Dobór postępowania zależy przede wszystkim od skali wiotkości. Przy lekkim zwiotczeniu celem jest poprawa jakości skóry i wyglądu sylwetki, a nie usunięcie nadmiaru tkanek. Przy dużych, zwisających fałdach metody domowe i większość zabiegów małoinwazyjnych nie usuną problemu – mogą go częściowo złagodzić.

Domowe sposoby na poprawę napięcia wiotkiej skóry

W warunkach domowych największą wartość mają:

• Trening siłowy i regularny ruch – poprawiają proporcje sylwetki i pomagają odbudować mięśnie.
• Stabilizacja masy ciała – bez niej trudno ocenić realną skalę problemu.
• Pielęgnacja skóry w miejscach narażonych na otarcia i przesuszenie.

Masaż, szczotkowanie, bańka

chińska, kremy i suplementy mogą przejściowo poprawiać wygląd naskórka albo dawać subiektywne poczucie ujędrnienia, ale nie obkurczają wyraźnego nadmiaru skóry. Największy sens domowy mają stabilizacja masy ciała, trening siłowy i ochrona miejsc narażonych na otarcia, bo poprawiają komfort oraz wygląd sylwetki, a nie usuwają zwisających fałdów.

Małoinwazyjne zabiegi na wiotką skórę po odchudzaniu

Zabiegi ujędrniające mają największy sens przy małej lub umiarkowanej wiotkości, gdy skóra jest luźna, ale nie tworzy dużych zwisających fałdów. W takiej sytuacji można rozważyć:

• HIFU – czyli tak zwany „lifting ultradźwiękowy”. W ramach zabiegu wykorzystywane są ultradźwięki wysokiej częstotliwości w celu pobudzenia przebudowy tkanek.
• Laser frakcyjny CO₂ – działanie zabiegu polega na tworzeniu licznych mikroskopijnych uszkodzeń skóry, które pobudzają jej naturalne procesy regeneracyjne.
• Kwas polimlekowy – zabieg działa biostymulująco, wspiera naturalną produkcję kolagenu, co niweluje lekką wiotkość skóry.

Powyższe procedury sprawdzają się, gdy po odchudzaniu skóra jest wiotka i wymaga ujędrnienia. Jeśli natomiast problemem są typowe fałdy, które zwisają, do ich redukcji konieczna jest chirurgia plastyczna.

Zabiegi chirurgicznej korekty luźnych fałdów skóry

Jeśli po 6-12 miesiącach utrzymywania stabilnej masy ciała utrzymuje się nadmiar skóry, jedyną metodą realnie usuwającą zwisające tkanki pozostaje chirurgia plastyczna. W zależności od okolicy rozważa się:

• Abdominoplastykę – czyli plastykę brzucha. W jej ramach można pozbyć się nadmiaru luźnej skóry z okolic talii.
• Plastykę ud lub ramion– bądź obu obszarów, jeśli problem występuje zarówno na udach, jak i na ramionach.

W zależności od potrzeb pacjenta i lokalizacji wiotkich fałdów skórnych istnieje możliwość indywidualnego dopasowania zakresu operacji. Przed tego typu zabiegami konieczna jest konsultacja chirurgiczna i kwalifikacja do zabiegu, wykonanie zleconych badań i przestrzeganie zaleceń.

Chirurgiczne usuwanie nadmiaru luźnej skóry po odchudzaniu jest uzasadnione nie tylko ze względów estetycznych, ale również wówczas, gdy:

• Nadmiar luźnej skóry powoduje odparzenia lub otarcia.
• Z powodu fałdów luźnej skóry pojawia się problem z higieną, nawracającymi stanami zapalnymi i infekcjami.
• Pojawia się ból lub dyskomfort.

Operacje usuwania nadmiaru skóry należą do inwazyjnych procedur i wymagają wcześniejszej kwalifikacji. Zwykle bierze się pod uwagę stabilną masę ciała, ogólny stan zdrowia, zakres zmian i oczekiwania co do efektu. Należy jednak zdawać sobie sprawę z faktu, że zabiegi chirurgiczne wiążą się z powstawaniem blizn, koniecznością rekonwalescencji, czasowym ograniczeniem aktywności oraz z ryzykiem powikłań. Podejmując decyzję o zabiegu, warto mieć to na uwadze.

Bibliografia

• Cosmetic Procedures After Massive Weight Loss Surgery: A Guide for Prospective Patients: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39624558/
• Surgery After Significant Weight Loss: https://my.clevelandclinic.org/cosmetic-plastic-surgery/procedures/surgery-after-significant-weight-loss
• Excess skin is a common result of significant weight loss following bariatric surgery: https://www.homerton.nhs.uk/bariatric-surgery-service