Brukowana broda wynika z pracy mięśnia bródkowego. Co może ją wygładzić?

Nierówności, zagłębienia i dołeczki na czubku brody, które stają się bardziej widoczne przy zaciśnięciu – w medycynie estetycznej zjawisko to nazywa się brukowaną brodą i najczęściej wynika z nadmiernej pracy mięśnia bródkowego, choć u części pacjentów dołącza do tego naturalna utrata jędrności skóry. Jak powstaje brukowana broda i czy można zniwelować tę zmianę w wyglądzie twarzy?

Brukowana broda – co to jest i jak wygląda?

Brukowana broda (nazywana też brodą marmurkową) to nierówna, pofałdowana powierzchnia skóry w okolicy podbródka, przypominająca kamienny bruk lub skórkę pomarańczy. Charakterystyczne dołeczki i drobne wgłębienia układają się najczęściej na czubku brody, tworząc efekt „bruku" widoczny zwłaszcza z boku i przy dobrym oświetleniu.

Zmiana ma charakter kosmetyczny, nie jest chorobą skóry i nie boli, ale wielu pacjentów odbiera ją jako oznakę starzenia. U części osób widać ją stale, u innych pojawia się dopiero przy określonym ruchu ust.

Brukowana broda dynamiczna i statyczna

Wyróżniamy dwa rodzaje brukowanej brody: dynamiczną i statyczną. O zmianie dynamicznej mówimy wówczas, gdy charakterystyczne dołeczki i nierówności brody pojawiają się podczas określonej mimiki, na przykład przy zaciskaniu warg albo mówieniu, i całkowicie ustępują w spoczynku – to sygnał, że problem leży w pracy mięśnia, nie w strukturze tkanki. Zmiany statyczne widać nawet przy rozluźnionej twarzy, co zwykle oznacza, że doszło już do utrwalonych zmian w skórze lub w podłożu kostno-tkankowym, a czasem także do cofnięcia brody i zaburzenia proporcji profilu.

Dlaczego powstaje brukowana broda?

Głównym winowajcą jest nadaktywność mięśnia bródkowego (mentalis) – niewielkiego mięśnia odpowiedzialnego za unoszenie skóry podbródka podczas mówienia, zaciskania ust czy wyrażania emocji. U osób, które mają bardzo ekspresyjną mimikę albo w reakcji na stres często napinają usta, mięsień ten pracuje ponadprzeciętnie, co z czasem odciska się w formie widocznych fałd i wgłębień na skórze.

Do tego mechanizmu mięśniowego dołączają zwykle procesy związane z wiekiem:

• Utrata jędrności i elastyczności skóry – włókna kolagenowe i elastynowe słabną, skóra gorzej wygładza się po każdym skurczu mięśnia.
• Resorpcja kości żuchwy – z wiekiem kość traci gęstość, zmieniając podłoże, na którym leży skóra i tkanka podskórna.
• Utrata objętości tkanek miękkich w okolicy podbródka, co pogłębia widoczność nierówności.

Jak rozpoznać brukowaną brodę?

Obraz kliniczny jest zwykle dość charakterystyczny i nie wymaga specjalistycznych badań – rozpoznanie stawia się na podstawie oględzin i badania palpacyjnego. Lekarz medycyny estetycznej ocenia, czy nierówności są symetryczne, czy pojawiają się tylko podczas mimiki i jak głęboko sięgają.

Podczas konsultacji zwracamy uwagę na objawy brukowanej brody:

• dołeczki i wgłębienia skupione na czubku brody,
• nierówna, „pomarszczona" powierzchnia skóry przypominająca skórkę pomarańczy,
• możliwa asymetria zmian po jednej stronie,
• nasilenie objawów przy zaciśnięciu warg lub mówieniu.

Jak pozbyć się brukowanej brody?

Leczenie dobierane jest do przyczyny zmian, a nie do samego wyglądu skóry – to częsty błąd w oczekiwaniach pacjentów, którzy liczą na jeden uniwersalny zabieg. Gdy dominuje przyczyna mięśniowa, podstawą jest toksyna botulinowa, która rozluźnia nadaktywny mięsień bródkowy. Jeśli współistnieje ubytek objętości tkanek, zastosowanie znajduje kwas hialuronowy, który uzupełnia utraconą objętość i podpiera skórę od wewnątrz. Uzupełnieniem mogą być również stymulatory tkankowe i polinukleotydy, które wspierają jakość skóry i bywają stosowane przy zmianach statycznych. Z kolei mezoterapia igłowa i laser frakcyjny CO2 poprawiają głównie kondycję i gładkość skóry, ale nie wyłączają nadaktywności mięśnia bródkowego, dlatego przy zmianach dynamicznych zwykle nie zastępują toksyny botulinowej.

Kiedy zgłosić się na konsultację?

Warto umówić się na wizytę, gdy dołeczki na brodzie utrzymują się w spoczynku, pogłębiają się z czasem albo towarzyszy im wrażenie cofniętej brody i zmienionego profilu twarzy. Konsultacja pozwala odróżnić zmianę czysto mięśniową od takiej, która wymaga dodatkowego podparcia objętościowego, zanim pacjent zdecyduje się na konkretny zabieg.

 

Wyświetl ten post na Instagramie

 

Post udostępniony przez Hospittal (@hospittalwarsaw)

Toksyna botulinowa na brukowaną brodę

Toksyna botulinowa działa poprzez częściową relaksację mięśnia bródkowego, dzięki czemu skóra przestaje być tak intensywnie „ściągana" podczas mimiki, a jej powierzchnia wygładza się. Pierwsze efekty widać po kilku dniach od iniekcji, a pełny rezultat ocenia się zwykle po około dwóch tygodniach.

Działanie utrzymuje się przez 4-6 miesięcy, po czym mięsień odzyskuje pełną aktywność i zmiany mogą wrócić, jeśli zabieg nie zostanie powtórzony.

Kiedy potrzebny jest kwas hialuronowy lub uzupełnienie objętości?

Sama toksyna botulinowa działa na mięsień, ale nie odtworzy tkanki, która z wiekiem zanikła – gdy broda straciła kształt i wygląda na cofniętą, potrzebne jest wolumetryczne uzupełnienie kwasem hialuronowym. Preparat podpiera skórę od spodu, spłycając widoczne wgłębienia i poprawiając kontur podbródka z profilu.

U wielu pacjentów najlepszy efekt daje połączenie obu metod: toksyna botulinowa wyłącza przyczynę mięśniową, a wypełniacz koryguje deficyt objętości.

Przeciwwskazania i możliwe ryzyka zabiegu

Zabiegi toksyną botulinową i kwasem hialuronowym, mimo że uważane za bezpieczne, mają odrębne przeciwwskazania i wymagają kwalifikacji medycznej przed wykonaniem.

Przeciwwskazania do toksyny botulinowej:

• ciąża i okres karmienia piersią,
• niektóre choroby neurologiczne i nerwowo-mięśniowe (np. miastenia),
• aktywna infekcja skóry w miejscu planowanego wkłucia,
• przyjmowanie niektórych antybiotyków (aminoglikozydów) mogących nasilać działanie toksyny.

Przeciwwskazania do kwasu hialuronowego:

• ciąża i okres karmienia piersią,
• skłonność do keloidów lub aktywne choroby autoimmunologiczne,
• aktywna infekcja skóry w miejscu planowanego wkłucia,
• uczulenie na składniki preparatu,
• niedawno przyjęte inne zabiegi w tej okolicy bez odpowiedniego odstępu czasowego.

Możliwe powikłania po toksynie botulinowej obejmują asymetrię efektu, przejściowe zaburzenie domykania ust oraz rzadkie, paradoksalne uwypuklenie mięśnia bródkowego, gdy dawka albo technika podania zostały źle dopasowane do anatomii pacjenta. Po zabiegu kwasem hialuronowym ryzyko dotyczy głównie obrzęku, siniaków, nierówności wypełnienia oraz, w rzadkich przypadkach, powikłań naczyniowych związanych z niewłaściwym podaniem preparatu. Właśnie dlatego warto zdecydować się na zabieg u doświadczonego specjalisty.

Wsparcie po zabiegu i profilaktyka nawrotu

Rekonwalescencja po zabiegu na brodę jest zwykle krótka, ale kilka zasad pielęgnacyjnych pomaga utrzymać efekt i ograniczyć podrażnienia. Skóra w tej okolicy jest stale poddawana działaniom mimiki, dlatego pielęgnacja wspomagająca ma znaczenie także w profilaktyce nawrotu zmian. Najważniejsze jest:

• nawilżanie skóry preparatami wspierającymi barierę naskórkową,
• stosowanie fotoprotekcji (SPF) ograniczającej dalszą utratę elastyczności skóry,
• unikanie intensywnego masażu okolicy zabiegowej w pierwszych dniach,
• kontrola u lekarza w razie utrzymującej się asymetrii lub braku efektu.

Domowe sposoby pielęgnacyjne mogą jedynie wspierać efekt zabiegu, nie zastąpią jednak leczenia przyczyny, gdy za brukowaną brodą stoi nadaktywny mięsień bródkowy albo utrata objętości tkanek.

Bibliografia

• Yi KH i wsp. Novel anatomical guidelines for botulinum neurotoxin injection in the mentalis muscle: a review. Anat Cell Biol, 2023
• Yu N, Liu Y, Chen C, Dong R, Yang E, Wang X. Paradoxical bulging of mentalis after botulinum toxin type A injection. J Cosmet Dermatol, 2020
• International Consensus Recommendations on the Aesthetic Usage of Ready-to-Use AbobotulinumtoxinA (Alluzience)
• Botulinum toxin therapy: Overview