Brodawka łojotokowa wygląda jakby była doklejona do skóry. Kiedy potrzeba konsultacji?

Ciemna, lekko wyniosła zmiana na skórze, która z czasem staje się bardziej chropowata i wygląda jakby była doklejona – właśnie tak często prezentuje się brodawka łojotokowa. Choć zwykle ma łagodny charakter, wymaga konsultacji medycznej, ponieważ pod względem wizualnym może przypominać też innego typu zmiany skórne.

Skąd się biorą brodawki łojotokowe? Co sprzyja ich powstawaniu? Jak je usunąć? Na te i inne pytania odpowiadamy w poniższym tekście.

Brodawka łojotokowa – czym jest i jak wygląda?

Brodawka łojotokowa, nazywana też rogowaceniem łojotokowym to łagodna zmiana naskórka. W piśmiennictwie medycznym stosowane jest także określenie „łagodny nowotwór naskórka”, ale nie oznacza ono raka skóry.

Wygląd brodawek łojotokowych jest dość charakterystyczny – zmiany te najczęściej sprawiają wrażenie doklejonych do skóry. Ich pozostałe cechy to:

• Woskowata, sucha lub chropowata powierzchnia.
• Kolorystyka od jasnobrązowej do ciemnej.
• Rozmiar zmienny w czasie – początkowo zmiana może być niemal płaska, po czasie staje się wyniesiona

Lokalizacja brodawek łojotokowych

Brodawki łojotokowe zazwyczaj nie występują pojedynczo. U wielu osób pojawia się kilka lub kilkanaście zmian, które są rozsiane albo skupione w jednej okolicy.

Najczęstsze lokalizacje:

• twarz – szczególnie skronie, policzki i okolica czoła,
• tułów – głównie plecy i klatka piersiowa,
• szyja,
• owłosiona skóra głowy.

Każdą tego typu zmianę warto skonsultować z dermatologiem, by potwierdzić ich łagodny charakter – w szczególności brodawki łojotokowe na głowie są trudne do samodzielnego obejrzenia.

Przyczyny powstawania brodawek łojotokowych

Brodawki łojotokowe pojawiają się przede wszystkim wraz z wiekiem, dlatego bywają nazywane brodawkami starczymi. Ich rozwój wiąże się ze starzeniem się skóry, a nie z zaniedbaniem, nadmiernym łojotokiem czy zakażeniem.

Znaczenie mają także predyspozycje genetyczne. Jeśli podobne zmiany występowały u bliskich krewnych, ryzyko ich pojawienia się rośnie. Za czynnik sprzyjający uznaje się również przewlekłą ekspozycję na promieniowanie UV, zwłaszcza w okolicach częściej wystawianych na słońce.

Diagnostyka brodawek łojotokowych w Klinice Hospittal

Dostrzegając na swoim ciele wypukłą zmianę skórną o charakterze brodawki, zdecydowanie nie warto poprzestawać na autodiagnozie – wystarczy skonsultować się z dermatologiem, by zyskać pewność, co do łagodnego charakteru zmiany.

Etapy diagnostyki w przypadku brodawek łojotokowych obejmują najczęściej:

• Konsultację dermatologiczną – jej ważnym elementem jest wywiad medyczny oraz badanie kliniczne.
• Dermatoskopię – podczas badania dermatologicznego specjalista może obejrzeć zmianę w dużym powiększeniu.
• Diagnostykę różnicową – czyli porównanie wyglądu i objawów brodawki z symptomami powodowanymi przez innego typu zmiany skórne (zarówno łagodne, jak i złośliwe).

Doświadczony dermatolog już na podstawie badania klinicznego i dermatoskopii może potwierdzić diagnozę. W razie jakichkolwiek wątpliwości, pacjent zostanie skierowany na biopsję wycinającą z badaniem histopatologicznym, które potwierdzą ostateczny charakter zmiany.

Jak odróżnia się brodawkę łojotokową od groźnych zmian skórnych?

Najważniejszym elementem diagnostyki różnicowej zmian skórnych jest odróżnienie zmiany łagodnej od złośliwej. W przypadku brodawek łojotokowych specjalista dokonuje więc porównania z cechami i objawami czerniaka.

Zdarzają się sytuacje, w których wygląd brodawki łojotokowej jest na tyle nietypowy, że podejrzewa się czerniaka. Wówczas zmiana jest wycinana z marginesem zdrowej tkanki i przekazywana do dalszych badań histopatologicznych. Taka ostrożność jest wskazana, ponieważ czerniak również może przypominać zmiany łagodne – najważniejsze dla pacjenta to otrzymać trafną diagnozę.

Brodawki łojotokowe a kurzajki i włókniaki

W diagnostyce różnicowej najważniejsze jest odróżnienie zmian łagodnych od nowotworów złośliwych. W drugiej kolejności różnicuje się brodawki łojotokowe od zmian innego typu, które mogą wyglądać podobnie – w szczególności od włókniaków i kurzajek.

• Włókniaki – to zmiany łagodne tkanki łącznej, nie są zakaźne. Pod względem wizualnym przypominają brodawki, są miękkie i gładkie. Występują na szyi, pod pachami, w okolicach pachwin i fałdów skórnych. Bywają uszypułowane (przyczepione do skóry na cienkim paśmie). Ich odcień jest cielisty lub brązowy.
• Kurzajki – to zmiany wirusowe wywołane przez infekcję wirusem HPV, są zakaźne. Pod względem wizualnym przypominają brodawki, są szorstkie, mogą być nierówne. Najczęściej występują na dłoniach i stopach. Ich kolorystyka jest cielista, szarawa lub żółtawa.

Brodawki łojotokowe są łagodne, jak włókniaki, ale szorstkie, jak kurzajki. Nie są jednak w żaden sposób powiązane z infekcjami wirusem HPV i nie można się nimi zakazić!

Kiedy trzeba pilnie skonsultować zmianę?

Większość brodawek łojotokowych ma stabilny przebieg, ale pilna konsultacja dermatologiczna jest potrzebna wtedy, gdy zmiana wyraźnie zmienia się w krótkim czasie albo pojawiają się cechy nietypowe.

Sygnały alarmowe:

• szybki wzrost w ciągu tygodni lub kilku miesięcy,
• wyraźna zmiana wielkości, kształtu albo koloru,
• nieregularny obrys,
• samoistne krwawienie,
• owrzodzenie lub sączenie,
• ból bez uchwytnego urazu,
• świąd, który pojawił się nagle i utrzymuje się.

Takie cechy nie przesądzają o rozpoznaniu nowotworu skóry, ale są wskazaniem do szybkiej oceny, czy rzeczywiście chodzi o brodawkę łojotokową, czy o inną zmianę wymagającą dalszej diagnostyki.

Pilnej konsultacji medycznej wymaga również sytuacja, w której u pacjenta występuje nagły wysiew licznych brodawek skórnych lub istniejące brodawki nagle powiększają objętość – to może być tak zwany objaw Lesera-Trélata, któremu może towarzyszyć też intensywny świąd skóry. Objaw ten może towarzyszyć procesom nowotworowym zachodzącym wewnątrz organizmu, dlatego też w takich sytuacjach potrzebna jest bardzo dokładna diagnostyka nie tylko dermatologiczna, ale również onkologiczna.

Leczenie brodawek łojotokowych

Ponieważ zmiany te są łagodne i zwykle nie powodują żadnych dolegliwości, nie wymagają typowego leczenia – wystarczy poddać je obserwacji, regularnie badać wraz z innymi zmianami skórnymi u dermatologa.

Jeśli jednak brodawka łojotokowa przeszkadza nam pod względem estetycznym lub znajduje się w miejscu narażonym na częste podrażnienia, można ją usunąć.

Metody usuwania brodawek łojotokowych

Właściwą metodę dobieramy zawsze do grubości zmiany, jej lokalizacji oraz tego, czy potrzebne jest badanie histopatologiczne. Na twarzy zwykle dążymy do jak najbardziej precyzyjnego usunięcia z dobrym efektem gojenia, natomiast przy zmianach grubszych lub silniej rogowaciejących częściej wybiera się techniki pozwalające usunąć większą masę naskórka.

Stosowane metody:

• Krioterapia– czyli wymrażanie zmiany, która odpada. Metoda stosowana jest przy niewielkich zmianach, gdy nie ma potrzeby pozyskania materiału do dalszych badań.
• Laseroterapia– zmiana eliminowana jest za pomocą wiązki lasera, która niszczy nieprawidłowe tkanki. Z tego względu również jest to metoda stosowana wówczas, gdy zmiany nie planuje się przesyłać do badań histopatologicznych.
• Elektrokoagulacja– usunięcie zmiany z zastosowaniem prądu o wysokiej częstotliwości.
• Chirurgiczne usunięcie– klasyczne rozwiązanie, które jest stosowane wówczas, gdy zmiana wykazuje nietypowe cechy i zachodzi potrzeba jej dalszego przebadania po wycięciu.

Czy istnieją domowe sposoby na brodawki łojotokowe?

Internet jest pełen poradników, jak pozbyć się brodawek za pomocą składników z domowej kuchni lub apteczki. Najczęściej wymienia się stosowanie octu jabłkowego, soku z glistnika (jaskółczego ziela), soku z cytryny czy olejku z drzewa herbacianego. Mają one za zadanie miejscowo wysuszyć zmianę. Skuteczność tych metod jest marginalna i w dużej mierze niepotwierdzona klinicznie w odniesieniu do dużych zmian łojotokowych.

Stanowczo odradzamy samodzielne usuwanie i złuszczanie brodawek. Agresywne działanie kwasami domowej roboty może doprowadzić do poparzeń, nadkażeń bakteryjnych, trudnych do wygojenia ran oraz szpecących blizn. Działając bez konsultacji z lekarzem nie mamy też pewności, że wybrana zmiana rzeczywiście jest niegroźną brodawką.

Bibliografia

• Seborrheic keratoses: Overview
• Seborrheic keratoses: Diagnosis and treatment
• Seborrheic keratosis
• Seborrheic Keratosis: Report of a Rare Presentation and Reminder of the Current Knowledge of the Problem