Asymetria ust bywa normą, ale czasem sygnalizuje problem. Kiedy reagować?

Idealna symetria twarzy to rzadkość, a delikatna asymetria ust jest zjawiskiem całkowicie normalnym i najczęściej zauważamy ją tylko my sami w lustrze. Zdarza się jednak, że dysproporcja jest wyraźna, co może wpływać na samopoczucie, pewność siebie, a w niektórych przypadkach stanowić sygnał ostrzegawczy o problemach zdrowotnych. Co może wpływać na wyraźną asymetrię ust i kiedy warto skonsultować się z lekarzem? Poniższy tekst to kompendium wiedzy o asymetrii ust i o metodach jej korygowania.

Czym jest asymetria ust i kiedy mieści się w normie

O asymetrii ust mówimy wówczas, gdy ich prawa i lewa strona nie stanowią swojego odbicia. Asymetria może dotyczyć całych ust albo wyłącznie jednej z warg. Niewielkie różnice w symetrii ust są całkowicie naturalne i powszechne. Jeśli nie pojawiły się nagle i nie towarzyszą im inne niepokojące objawy (np. zaburzenia czucia), nie powinny być powodem do niepokoju.

W granicach normy mieszczą się:

• niewielka różnica w objętości górnej lub dolnej wargi,
• delikatnie nierówny kontur ust,
• lekko odmienne ustawienie kącików ust,
• asymetria widoczna głównie podczas mówienia, śmiechu lub innej mimiki, czyli asymetria dynamiczna,
• wygląd, który pozostaje stabilny w czasie i nie obejmuje całej dolnej części twarzy.

Gdy asymetria pojawia się nagle, szybko narasta albo staje się widoczna także w spoczynku (czyli ma charakter statyczny), wymaga diagnostyki, ponieważ może wynikać z problemów neurologicznych, być następstwem urazu lub powikłaniem po zabiegu.

Rodzaje asymetrii ust

Dla określenia rodzaju asymetrii ust ważne jest wzięcie pod uwagę dwóch czynników:

1. Kiedy brak symetrii jest widoczny? Stale, a może tylko podczas pracy mięśni mimicznych?

2. Kiedy pojawiło się wrażenie braku symetrii? Jeśli towarzyszy nam od zawsze, istnieje spore prawdopodobieństwo, że asymetria ma charakter wrodzony. Gdy pojawiło się jakiś czas temu, mamy do czynienia z asymetrią nabytą. W takiej sytuacji istotne są również okoliczności zaobserwowania zmian - np. czy asymetria pojawiła się po jakimś urazie lub zabiegu.

Rodzaje asymetrii ust ze względu na jej charakter:

• Asymetria statyczna — widoczna w spoczynku, bez ruchu mięśni twarzy. Może ona obejmować nierówny kontur ust, różną wysokość czerwieni wargowej albo stałe ustawienie jednego kącika ust w odmiennej pozycji.
• Asymetria dynamiczna — ujawniająca się podczas mimiki. Wśród asymetrii dynamicznych częstym rodzajem jest asymetria podczas uśmiechu albo asymetria podczas mówienia - w spoczynku usta wyglądają symetrycznie.

Rodzaje asymetrii ust ze względu na moment jej wystąpienia:

• Asymetria wrodzona — obecna od dzieciństwa lub od wielu lat, zwykle związaną z budową tkanek, napięciem mięśni albo rozwojem twarzoczaszki.
• Asymetria nabyta — pojawiająca się później, na przykład po urazie, zabiegu z użyciem kwasu hialuronowego, w przebiegu porażenia nerwu twarzowego, po udarze albo w związku z wadą zgryzu.

Dodatkowym wariantem asymetrii ust są opadające kąciki ust — zaburzenie proporcji dolnej części twarzy, które może być obustronne lub wyraźniejszy po jednej stronie.

Najczęstsze przyczyny asymetrii ust

Asymetria ust może obejmować różnice w grubości, kształcie, a także ułożeniu kącików warg. Przyczyny tego zjawiska można podzielić na kilka głównych kategorii:

• Uwarunkowania genetyczne i anatomiczne- to jedna z najczęstszych przyczyn asymetrii wrodzonych. Budowa kości czaszki, układ mięśni mimicznych oraz naturalny kształt czerwieni wargowej są cechami w dużej mierze uwarunkowanymi genetycznie.
• Problemy stomatologiczne i ortodontyczne- zęby, zgryz, a także anatomia szczęki mogą w niebagatelny sposób wpływać na symetrię ust. Braki w uzębieniu czy też wady zgryzu bardzo często oddziałują na to, jak układają się usta. Wśród przyczyn asymetrii powiązanych z pracą szczęki warto wymienić również bruksizm, czyli nadmierne napięcie mięśni żwaczy.
• Nawyki mimiczne i styl życia- nawet nasze codzienne przyzwyczajenia mogą wywierać wpływ na symetrię ust. Wieloletnie spanie na jednym boku, przeżuwanie jedną stroną (np. spowodowane problemami stomatologicznymi) lub konsekwentnie powtarzana mimika o asymetrycznym charakterze (np. celowo skrzywiony uśmiech) to kwestie, które sprzyjają asymetrii ust.
• Procesy starzenia- z wiekiem nasza skóra traci kolagen i elastynę, a tkanka tłuszczowa na twarzy ulega redystrybucji. Mięśnie podtrzymujące kąciki ust słabną, co może sprawić, że jeden z nich zacznie opadać szybciej lub bardziej zauważalnie niż drugi.
• Skutki uboczne przebytych zabiegów- dotyczy to zarówno zabiegów stomatologicznych, jak i z zakresu medycyny estetycznej. Nieodpowiednio zaaplikowany preparat, niewłaściwe rozprowadzenie go lub nieprzestrzeganie zaleceń po zabiegu to kwestie, które także mogą wywołać asymetrię ust.

Do rzadkich przyczyn asymetrii ust należą natomiast problemy neurologiczne, porażenie nerwu twarzowego lub udar mózgu. W przypadku tych problemów asymetria ma jednak zwykle nagły charakter i najczęściej towarzyszą jej dodatkowe objawy o niepokojącym charakterze.

Kiedy asymetria ust wymaga pilnej konsultacji?

Nagła zmiana symetrii ust, która rozwinęła się w ciągu minut albo godzin, wymaga pilnej oceny medycznej. Szczególnie alarmująca jest sytuacja, w której asymetrii ust towarzyszy asymetria całej twarzy — opadanie policzka, spłycenie fałdu nosowo-wargowego albo trudność w domknięciu powieki po jednej stronie. Taki zestaw symptomów może wskazywać na porażenie nerwu twarzowego, a gdy pojawia się razem z zaburzeniami mowy, osłabieniem ręki lub nogi, zawrotami głowy, podwójnym widzeniem albo nagłym silnym bólem głowy, trzeba niezwłocznie wezwać pomoc medyczną, ponieważ mogą to być objawy udaru mózgu.

Pilna konsultacja jest potrzebna również po urazie oraz wtedy, gdy asymetrii towarzyszą ból, obrzęk, zasinienie, drętwienie, mrowienie lub wyraźne osłabienie ruchu warg.

Asymetria ust po kwasie hialuronowym

Po podaniu kwasu hialuronowego usta często przez kilka dni nie wyglądają idealnie równo. Najczęściej odpowiada za to obrzęk pozabiegowy, który może być większy po jednej stronie i sprawiać wrażenie wyraźnej asymetrii. Nie musi to oznaczać błędu ani trwałego problemu, zwłaszcza w pierwszych 48-72 godzinach. Rzetelną ocenę efektu przeprowadza się zwykle dopiero po 10-14 dniach, gdy obrzęk ustąpi i widać rzeczywisty kształt ust.

Jeśli po tym czasie nierówność nadal się utrzymuje, przyczyną może być:

• Utrzymujący się obrzęk pozabiegowy — jedna strona goi się wolniej, dlatego asymetria przez pewien czas może pozostawać widoczna.
• Naturalna asymetria ust — przed zabiegiem była mało zauważalna, a po zwiększeniu objętości stała się bardziej widoczna.
• Nierównomierna ilość kwasu hialuronowego — efekt wynika z różnicy w objętości podanej po obu stronach.
• Zbyt powierzchowne podanie lub przemieszczenie preparatu — może spowodować nierówny kontur, wyczuwalne zgrubienia albo miejscowe uwypuklenie.
• Nieprawidłowa technika zabiegowa — zbyt intensywna korekta jednej strony lub niewłaściwa płaszczyzna podania może utrwalić dysproporcję.
• Nieprzestrzeganie zaleceń po zabiegu- na przykład ugniatanie, masowanie, częste dotykanie ust (jest to niezalecane). Działania tego typu mogą nasilać obrzęk, a nawet doprowadzić do przemieszczenia kwasu hialuronowego.

Jeśli asymetria utrzymuje się ponad 2 tygodnie, narasta albo towarzyszą jej grudki czy wyraźny obrzęk, potrzebna jest kontrola lekarska. Natomiast silny ból, zblednięcie, zasinienie lub szarzenie skóry, nagłe zaburzenia widzenia albo szybko narastająca asymetria po zabiegu wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem wykonującym zabieg lub pilnej pomocy medycznej, ponieważ mogą świadczyć o powikłaniu naczyniowym. Zachęcamy również do starannego wybierania gabinetów, w których wykonujemy zabiegi tego typu - od doświadczenia lekarza i jakości podawanego preparatu w dużej mierze mogą zależeć efekty.

Asymetria ust a wady zgryzu i problemy stomatologiczne

Nie każda asymetria ust wynika z budowy czerwieni wargowej czy pracy mięśni mimicznych. Częstą przyczyną są wady zgryzu, asymetria żuchwy albo nieprawidłowe relacje szczęki i żuchwy, które zmieniają podparcie tkanek miękkich i sposób układania się ust w spoczynku oraz podczas mówienia. Podobny efekt mogą wywołać także braki zębowe - zwłaszcza wieloletnie, ponieważ prowadzą do utraty podparcia warg i stopniowej zmiany proporcji w dolnej części twarzy. Dlatego przy wyraźnej nierówności ust należy ocenić nie tylko same wargi, ale też zgryz, linię pośrodkową twarzy i ustawienie brody.

O przyczynach stomatologicznych mogą świadczyć występujące wraz z asymetrią ust:

• Wady zgryzu — nieprawidłowy kontakt zębów sprzyja asymetrycznemu ustawieniu żuchwy.
• Asymetrie żuchwy — jedna strona dolnej części twarzy jest bardziej zaznaczona, a linia ust może układać się skośnie.
• Nieprawidłowe ustawienie szczęki — problem dotyczy podłoża kostnego, a nie tylko samych warg.
• Braki w uzębieniu — osłabienie podparcia dla wargi i policzka nasila opadanie kącika ust po jednej stronie;
• Nierównomierne ścieranie zębów, przesunięcie brody lub trudność w domknięciu ust — to częste sygnały, że przyczyna nie ogranicza się do tkanek miękkich.

Jeśli dokładniejsza ocena zgryzu i uzębienia wykaże, że asymetria ust ma podłoże szkieletowe, warto popracować nad przyczyną problemu - na przykład nad korektą zgryzu. Same zabiegi estetyczne na usta mogą bowiem jedynie zamaskować problem, ale dopiero wyeliminowanie przyczyny pozwoli na uzyskanie trwalszych efektów.

Jak wyrównać asymetrię ust?

Wyrównanie symetrii ust wymaga ustalenia przyczyny nierówności i dopasowania najkorzystniejszej metody działania. W naszej klinice pacjenci mogą skorzystać zarówno z małoinwazyjnych procedur korygujących kształt ust, jak i z zabiegów z zakresu chirurgii plastycznej oraz szczękowo-twarzowej.

Do najczęściej stosowanych metod niwelowania asymetrii ust należą:

• Modelowanie ust kwasem hialuronowym - pozwala na poprawę ich kształtu, objętości i symetrii. Metoda stosowana jest wówczas, gdy asymetria dotyczy nierównomiernej objętości lub nierównego konturu czerwieni wargowej.
• Iniekcja toksyny botulinowej typu A - to substancja rozluźniająca nadmiernie napięte mięśnie, które mogą być przyczyną asymetrii. Metodę stosuje się głównie wówczas, gdy asymetria ujawnia się podczas mówienia, uśmiechu i podczas pracy mięśni mimicznych.
• Lip flip - procedura ta również wykorzystuje toksynę botulinową, ale w bardzo subtelnej dawce. Zabieg rozluźnia napięcia mięśniowe i delikatnie wywija górną wargę, co może poprawić kontur, kształt i symetrię ust.
• Corner lip lift- to metoda stosowana, gdy głównym problemem są opadające kąciki ust (lub jeden z nich). Jest to zabieg chirurgiczny polegający na wycięciu niewielkich fragmentów skóry w okolicach kącików, co unosi je w górę i poprawia ich symetrię.
• Hialuronidaza- jeśli mamy pewność, że asymetria ust jest konsekwencją nieprawidłowo przeprowadzonego lub powikłanego zabiegu na usta z kwasem hialuronowym, możemy zastosować hialuronidazę. To enzym rozpuszczający kwas hialuronowy. W praktyce stosuje się ten zabieg, gdy wypełniacz przemieścił się, powstały grudki, nierówności lub gdy efekty jego zastosowania nie są satysfakcjonujące.
• Leczenie chirurgiczne, ortodontyczne i stomatologiczne - wskazane, gdy źródłem problemu jest anatomia twarzy, wady zgryzu lub braki w uzębieniu. Konieczne może być więc wówczas noszenie aparatu wyrównującego zgryz, wstawienie implantów zębów lub nawet zabieg z zakresu chirurgii szczękowo-twarzowej.
• Fizjoterapia szczękowo-twarzowa - polecana głównie w przypadku asymetrii powodowanych bruksizmem, ale też po różnego typu zabiegach z zakresu chirurgii szczękowo-twarzowej lub po urazach. Odpowiednie masaże i ćwiczenia mięśni twarzy mogą poprawić pracę mięśni i skorygować drobne asymetrie ust.

Należy pamiętać o tym, że subtelne lub nawet widoczne asymetrie ust nie oznaczają konieczności poddawania się zabiegom z zakresu medycyny estetycznej. U wielu osób jest to kwestia samoakceptacji, a czasami również odpowiednich technik makijażu lub makijażu permanentnego.

Chirurgiczna korekta asymetrii ust

Leczenie operacyjne rozważa się wtedy, gdy asymetria jest wyraźna, trwała i nie wynika wyłącznie z niewielkiej różnicy objętości, którą można skorygować mniej inwazyjnie. Dotyczy to przede wszystkim wrodzonych nierówności czerwieni wargowej, blizn po urazach, następstw wcześniejszych operacji oraz sytuacji, w których usta mają nieprawidłową długość, ustawienie albo podparcie tkanek. W takich przypadkach zabieg nie maskuje problemu, ale zmienia budowę tkanek. Najczęściej wykonuje się:

• Plastykę warg — służy do wyrównania konturu, wysokości czerwieni wargowej i przebiegu linii ust.
• Lip lift — chirurgiczne skrócenie odcinka między nosem a górną wargą, które zwiększa ekspozycję czerwieni wargowej; stosuje się je przy zbyt długiej górnej wardze lub asymetrii jej ustawienia.
• Chirurgiczne skrócenie wargi — wybierane wtedy, gdy problem dotyczy długości jednej wargi albo zaburzonych proporcji po jednej stronie, a nie tylko objętości.

Efekt operacji z założenia jest trwały (w odróżnieniu od rezultatów zabiegów iniekcyjnych), ale ostateczny wynik zależy od techniki zabiegowej, przebiegu procesu gojenia i przyczyny asymetrii. Trzeba też uwzględnić możliwe powikłania: bliznę, przedłużony obrzęk, czy też przejściowe zaburzenia czucia. Czasem potrzebna jest korekta wtórna, jeśli po wygojeniu utrzymuje się nierówność lub blizna goi się w niekorzystny sposób. Dlatego decyzję o leczeniu operacyjnym podejmuje się po konsultacji z chirurgiem plastycznym i ocenie proporcji całej dolnej części twarzy.

Bibliografia

• Lip asymmetry and smile aesthetics
• Upper Lip Asymmetry During Smiling: An Analysis Using Three-Dimensional Images
• Three-Dimensional Analysis of Lip Asymmetry and Occlusal Cant Change After Two-Jaw Surgery
• Lip-Shortening Surgery